All for Joomla All for Webmasters

ISTORIJA: ZASLUŽNI STARČEVAC

08 novembar 2017
(0 glasova)

Oduvek je u nas bilo malo zadužbinara i dobrotvora među imućnima i veleposednicima.

Čini se, pak, da ih je danas ponajmanje jer su pohlepa i zgrtanje novca za sebe, nažalost, glavne misli vodilje većine onih koji su u svom životu imali sreću da steknu neko bogatstvo. Ranije se donekle podrazumevalo da istaknuti i ugledni pojedinci svom narodu zaveštaju deo svog poseda. Tako se u prestonici, na primer, u velelepnom zdanju koje je Srbima ostavio trgovac i dobrotvor Miša Anastasijević, još uvek nalazi Rektorat naše vodeće visokoškolske ustanove - Beogradskog univerziteta. On svakako nije bio jedini velikodušni sin našeg naroda koji je mislio o polzi  koju njegova zemlja može da ima ako se on odrekne svog prevelikog imetka u njenu korist. Glavne ulice brojnih gradova širom Srbije krase reprezentativni i raskošni objekti na čijim su pročeljima istaknuta imena vlasnika nakon čije smrti te divne građevine nisu nasledili njihovi potomci, već su one ostavljene na upotrebu svim budućim generacijama.

            Istorija pančevačke Gimnazije počinje s dvojicom dobrostojećih Srba zaslužnih za udaranje temelja gradskom školstvu u simboličkom i u stvarnom smislu. Jedan od dvojice pomenutih filantropa bio je naše gore list i zvao se Ignjat Barajevac. Iako je rođen u Bavaništu 1793. godiine, čitav svoj vek proživeo je u Starčevu.

            O osnivanju Gimnazije počelo se polemisati još 1833. godine kada je Dvorski ratni savet, u vezi s predmetom premeštaja Gimnazije iz Vinkovaca u Pančevo, zatražio mišljenje pančevačkih odbornika. Nedostatak materijalnih sredstava osujetio je ovaj plemeniti naum. Testamentom Tome Sandulovića, berberina i trgovca žitom, sastavljenim 14. februara 1835. godine, ostavljeno je zaveštanje da se od legata, koji budu pretekli od njegovog imanja, osnuje jedan fond tj. stvori zadužbinski kapital za osnivanje gimnazije u Pančevu. Godinu dana docnije, drugi žitarski trgovac po imenu Ignjat Barajevac u oporuci namenjuje deo svoga poseda "Fondu pančevačkih gimnazijskih škola".

            U prvom delu 21. sveske Informatora Istorijskog arhiva u Pančevu izdatog 1987. mr Milan Todorović i Elza Heš izneli su nešto više detalja o Barajevcu. "Žitarski trgovac Ignjat Barajevac umro je kao bogat čovek, prema crkvenom kalendaru, 9. juna 1836. godine još relativno mlad, u svojoj 43. godini. Život je proveo u Starčevu sa svojom ženom Katarinom. Koliko se može prikazati, imovina mu je bila prilična i nekretnine su se nalazile delom u Pančevu, delom u Starčevu. U Pančevu je posedovao dve gostionice i to: jednu pod brojem 1122 sa nazivom "Kod Zvezde" i drugu pod brojem 1027 sa nazivom "Sultan". Pored toga, bio je vlasnik 21 lanca livada. Ostala nekretina mu se nalazila u Starčevu i to: kuća pod brojem 89 sa tekstilnom prodavnicom, zatim gostionica pod brojem 312, dve suvače pod brojem 346 i 2 lanca voćnjaka." U napomeni uz ovaj tekst kaže se da je gostionica "Kod Zvezde" bila smeštena na uglu ulica Žarka Zrenjanina i dr Svetislava Kasapinovića u Pančevu.

            Barajevac je testamentom svoje imanje ostavio gimnazijskom fondu, ali i svojoj ženi Katarini i braći iz Dolova - Vasi, Nikoli i Jovanu Barajevcu. NJegovo zaveštajno pismo pohranjeno je u Istorijskom arhivu u Pančevu i dostupno svim zainteresovanim istraživačima i zaljubljenicima u zavičajnu istoriju. U njemu se između ostalog kaže: "Rukovanje "Pančevačkim gimnazijalnim stipendijskim fondom Ignjata Barajevca" poverava se dvojnom kuratorstvu, koje se sastoji iz mađistrata var. Pančeva s jedne strane i ovomesne srp. prav. crkvene opštine, odnosno iz odbora ove opštine s druge strane. Oba ova staratelja imaju u svemu jednaka prava." Tek je na osnovu Naredbe Dvorskog ratnog saveta od 26. aprila 1851. godine najzad otvorena Carsko-kraljevska niža realka, da bi se 1863. godine pretvorila u Carsko-kraljevsku višu realku iz koje će nakon mnogo decenija proisteći današnja Gimnazija "Uroš Predić".

            Mermernim spomenikom postavljenim kraj kapele na pančevačkom Starom pravoslavnom groblju Barajevcu je 1874. godine iskazana javna počast. Na njemu zlatnim slovima piše: "Pančevačkom građaninu i osnovatelju pančevačke đimnazijalne zaklade Ignjatu Barajevcu umrlom 8. juna 1836. Priznanje naroda." 1921. godine je ulica u kojoj se nalazi pančevačka Gimnazija prvi put nazvana Barajevčevom.

  1. Mergel
Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…